- Katılım
- 27 Aralık 2008
- Mesajlar
- 432,578
- Reaksiyon puanı
- 0
- Puanları
- 0
Avrupa'da Romen rakamlarından günümüz
rakamlarına geçiş Ortaçağda olmuştur. O yıllarda Avrupa'da hesap işleriyle
uğraşanlar Romen rakamlarını hemen terk etmediler. Daha ziyade toplama ve
çıkarına işi yapan tüccarlara Romen rakamları daha pratik geliyordu. Örneğin
68'den 16'yı çıkarmak için 68 yani 'LXVIII' rakamından 16'yı ifade eden 'XVI'
rakamlarını şilince geriye 'LII' yani 52 kalıyordu. Diğer bir örnek
olarak 77 (LXXVII) sayısından 15'i (XV) çıkartalım. Yapılacak iş 77'nin içinden
X ve V rakamlarını silmektir. Sonuç 'LXII yani 62'dir. Bu arada Romen
rakamları nelerdir bir görelim: I(1), II(2), III(3), IV(4), V(5), VI(6), VII(7),
VIII(8), IX(9), X(10), XX(20), XXX(30), XL(4Ü), L(50), LX(60), LXX(70),
LXXX(80), C(100), D(500), M(1000) Romen rakamları her bir sayının
karşılığı olan harfler, büyükten küçüğe doğru ve soldan sağa yazılıp bunların
hepsi toplanarak bulunur. MDCLXVI sayısı neymiş bulalım: (M=l
.000)+(D=500)+(C= 100)+(L=50)+(X= 10)+( V=5 )+(I= l) = 1966 Ancak
günümüzde sistem tam böyle çalışmıyor, büyük rakamdan önce gelen daha küçük
rakam büyükten çıkartılıyor. Örneğin 1X=(10-1)=9, bu şekilde 1999 sayısı olan
MCMXCIX önce M+CM+XC+IX şeklinde yazılıp sonuç (1.000+900+90+9)= 1999 olarak
bulunuyor. Bir başka uygulama da aynı harfi üç kereden fazla tekrar
etmemek şeklinde. IIII yerine IV, XXXX yerine XL kullanılıyor. Ancak Romen
rakamlarında M'den büyük harf olmadığından l000'den sonra örneğin 4 000 MMMM
şeklinde yazılabiliyor. Daha büyük sayılarda ise sayının kaç kere 10'un katı
olduğunu ifade etmek için parantez işaretleri kullanılıyor. Romen
rakamlarında sayıdan önce 'bir' gelmesi sadece dört (IV) ve dokuzda (IX) vardır.
Romen rakamlarında sıfır yoktur. Rakam gösterildiği işaret kadardır yani 'X'
nerede olursa olsun '10' dur. Halbuki günümüz rakamlarında 'l' tek başına iken '
l'dir ama sağdan ikinci haneye geçince '10' değerini, üçüncüye geçince '100'
değerini alır. Tüm bu nedenlerle günümüzün karmaşık işlemlerinde Romen
rakamlarının kullanılmaları mümkün değildir. Sıfır sayısının katılmasıyla hiç
rekabet güçleri kalmamıştır. Duvar saatlerinde dekoratif amaçlı kullanılmaları
yanında pratik bir kullanım yerleri yoktur. Günümüzde milyon, milyar
derken trilyonları hatta katrilyonları ifade eder hale geldik. İleriki yıllara
hazırlık amacıyla milyondan başlayarak sonra gelen sayılara bir bakalım. Sayı
isminin yanında parantez içindeki rakamlar o sayıda kaç tane sıfır olduğunu
gösterir: Milyon(6), milyar(9), trilyon(12), katrilyon(15),
kuintrilyon(18), sekstrilyon(21), septrilyon(24), oktrilyon(27), nanilyon(30),
desilyon(33), andesilyon(36), dudesilyon(39), tredesilyon(42),
kattırdesilyon(45), kuindesilyon(48), seksdesilyon(51), septendesilyon(54),
oktadesilyon(57), novemdesilyon(60), vijintilyon(63).
rakamlarına geçiş Ortaçağda olmuştur. O yıllarda Avrupa'da hesap işleriyle
uğraşanlar Romen rakamlarını hemen terk etmediler. Daha ziyade toplama ve
çıkarına işi yapan tüccarlara Romen rakamları daha pratik geliyordu. Örneğin
68'den 16'yı çıkarmak için 68 yani 'LXVIII' rakamından 16'yı ifade eden 'XVI'
rakamlarını şilince geriye 'LII' yani 52 kalıyordu. Diğer bir örnek
olarak 77 (LXXVII) sayısından 15'i (XV) çıkartalım. Yapılacak iş 77'nin içinden
X ve V rakamlarını silmektir. Sonuç 'LXII yani 62'dir. Bu arada Romen
rakamları nelerdir bir görelim: I(1), II(2), III(3), IV(4), V(5), VI(6), VII(7),
VIII(8), IX(9), X(10), XX(20), XXX(30), XL(4Ü), L(50), LX(60), LXX(70),
LXXX(80), C(100), D(500), M(1000) Romen rakamları her bir sayının
karşılığı olan harfler, büyükten küçüğe doğru ve soldan sağa yazılıp bunların
hepsi toplanarak bulunur. MDCLXVI sayısı neymiş bulalım: (M=l
.000)+(D=500)+(C= 100)+(L=50)+(X= 10)+( V=5 )+(I= l) = 1966 Ancak
günümüzde sistem tam böyle çalışmıyor, büyük rakamdan önce gelen daha küçük
rakam büyükten çıkartılıyor. Örneğin 1X=(10-1)=9, bu şekilde 1999 sayısı olan
MCMXCIX önce M+CM+XC+IX şeklinde yazılıp sonuç (1.000+900+90+9)= 1999 olarak
bulunuyor. Bir başka uygulama da aynı harfi üç kereden fazla tekrar
etmemek şeklinde. IIII yerine IV, XXXX yerine XL kullanılıyor. Ancak Romen
rakamlarında M'den büyük harf olmadığından l000'den sonra örneğin 4 000 MMMM
şeklinde yazılabiliyor. Daha büyük sayılarda ise sayının kaç kere 10'un katı
olduğunu ifade etmek için parantez işaretleri kullanılıyor. Romen
rakamlarında sayıdan önce 'bir' gelmesi sadece dört (IV) ve dokuzda (IX) vardır.
Romen rakamlarında sıfır yoktur. Rakam gösterildiği işaret kadardır yani 'X'
nerede olursa olsun '10' dur. Halbuki günümüz rakamlarında 'l' tek başına iken '
l'dir ama sağdan ikinci haneye geçince '10' değerini, üçüncüye geçince '100'
değerini alır. Tüm bu nedenlerle günümüzün karmaşık işlemlerinde Romen
rakamlarının kullanılmaları mümkün değildir. Sıfır sayısının katılmasıyla hiç
rekabet güçleri kalmamıştır. Duvar saatlerinde dekoratif amaçlı kullanılmaları
yanında pratik bir kullanım yerleri yoktur. Günümüzde milyon, milyar
derken trilyonları hatta katrilyonları ifade eder hale geldik. İleriki yıllara
hazırlık amacıyla milyondan başlayarak sonra gelen sayılara bir bakalım. Sayı
isminin yanında parantez içindeki rakamlar o sayıda kaç tane sıfır olduğunu
gösterir: Milyon(6), milyar(9), trilyon(12), katrilyon(15),
kuintrilyon(18), sekstrilyon(21), septrilyon(24), oktrilyon(27), nanilyon(30),
desilyon(33), andesilyon(36), dudesilyon(39), tredesilyon(42),
kattırdesilyon(45), kuindesilyon(48), seksdesilyon(51), septendesilyon(54),
oktadesilyon(57), novemdesilyon(60), vijintilyon(63).