- Katılım
- 27 Aralık 2008
- Mesajlar
- 432,578
- Reaksiyon puanı
- 0
- Puanları
- 0
Bilincin oluşumunda kendini bir obje olarak ele alma
kapasitesi önemli bir noktadır. Genetik bir perspektifte, Wallon'un (1959)
işaret ettiği üzere, benlik bilincinin oluşumunda ben-diğeri ilişkisi önem
taşımakta ve bu ilişki ben ve diğeri arası farklılaşma sürecinde katedilen
gelişim evrelerine göre değişmektedir.Wallon'dan sonra Lacan, ayna
aşamasını (miror stage), 'kimlik arayışını oluşturan' en önemli an olarak
nitelemiştir; O'na göre çocuk, aynadaki görüntüsünü, çoğu kez, bir tür
hayranlıkla ve zevkle seyretmektedir; bu görüntü, ben'in (Je, I) diğeriyle
Özdeşleşmenin diyalektiğinde objeleşmeden önce temel bir biçime girdiği sembolik
bir matristir. Çocuk, bu biçim vasıtasıyla, bireyselliğini ve bedensel
birliğini keşfeder ve yavaş yavaş kendini tanımayı ve dolayısıyla özdeşleşmeyi
öğrenir.Ayna aşaması, çocuğun psişik gelişiminde önemli bir evredir.
'Ben' (ego), imajiner temsil değerini diğeri sayesinde ve diğerinin bakışında
bulur. Ayna aşaması, bu diyalektiği başlatan süreçtir. Çocuğun görüntüsel
imgesiyle özdeşleşmesi, diğerinin (Anne) bunu tanımasıyla/kabulüyle
desteklendiği ölçüde mümkündür; çocuk kendi öz imgesinde, diğeri onu böyle
tanıdığı için kendini tanır, yani diğerinin gözünde, bu imgenin kendine ait
olduğunun tasdikini bulur.Ayna aşamasında gerçekleşen bu temel
özdeşleşme, Hegel'in bilincin diyalektiği kavramına gönderir. Bu düşüncelerin
kaynağı, Kojev'in ve daha sonra Lacan'ın vurguladığı üzere Hegel'e kadar
uzanmaktadır.Söz konusu diyalektiği ve yorumunu Kojev'den aktaralım:
Hegel, Efendi ve Köle Diyalektiği adlı eserinde, karşılıklı tanımanın bütünsel
bir analizini yapar. Başlangıçta, insan, ancak yaşayan hayvan statüsünde
insandır. Bu haliyle ancak bir ihtiyaç varlığıdır. Kimliğim kazanması için,
arzunun varlığı, yani arzulayan bilinç ya da kendilik/benlik bilinci haline
gelmesi gerekir.Yaşayan hayvan kendilik bilincine ulaşmak için, yaşayan
hayvan olarak diğerini yok etme mecburiyetindedir, zira kendilik bilincinin
ortaya çıkışı, diğerinde kendini tanıyabilmeyi gerektirir. Fakat tersine, bunu
yapabilmesi için, diğerinin de onda (kendilik bilinci) kendini tanıyabilmesi
gerekir... Zorunlu olarak birinin diğerinde arzulayan bir başka bilinç bulması
gereklidir.Burada kaçınılmaz olarak ölümüne bir mücadele başlar ve bu
kavgada her biri, diğerinde arzulayan bir bilinç bulabilmek için, yaşayan hayvan
olarak diğerini yok etmeyi arzular. Kojev'in (1991) yorumuyla insanın gerçekten
insan olması için, hayvandan özsel olarak ayrılması için, onda, insani Arzunun,
hayvani Arzuyu yenmesi gereklidir. Oysa her Arzu, bir delerin arzusudur.
Hayvanın bütün arzuları, son çözümlemede onun hayatını koruma isteğinin
sonuçlarıdır.O halde insani arzu, bu korunma Arzusunu yenmek
durumundadır. Başka bir deyişle, insan hayvani yaşamını insani Arzusunun sonucu
olarak tehlikeye atarsa, insan olarak 'kendini ortaya koyar'. Bu tehlikede ve bu
tehlike aracılığıyladır ki, insan gerçekliği, gerçeklik olarak kendini yaratır
ve açımlar.Bu ölüm savaşının bir tek çıkış noktası vardır: Madem ki,
taraflardan biri boyun eğmek zorundadır, öyleyse işi prestij savaşına döndürmek
gerekir. Bir diğer deyişle ölüm savaşı, bir kölelik ilişkisini kurmaktan başka
bir uç noktaya sahip değildir.Savaşanlardan biri, yaşayan hayvan olarak
ölümden çekindiğini ve kendilik bilinci olarak tanınmaktan vazgeçtiğini diğerine
göstererek savaşı bırakır. Efendi, bu şekilde köle tarafından tanınır ve onun
tarafından tanındığını kendi kendine bilir. Bu andan itibaren, süreç, kölece
bilincin diyalektiğine girerek tersine döner.Efendinin köle tarafından
tanınması tek yönlüdür. Bu nedenle, etkisizdir. Efendi, köle tarafından kendilik
bilinci olarak tanınmıştır, ama kölede kendilik bilinci olarak hiç bulunmaz.
Yani Efendi, kendilik bilinci olmayan bir bilinç tarafından kendilik bilinci
olarak tanınmıştır. Benzer fakat tersine nedenlerden ötürü, köle Efendi'de
kendini tanımaz.Oysa, bilinç olarak, köle de tanınmak ister; korku O'nu
bundan vazgeçirir, ama otantik bir kendilik bilinci olma isteği yok olmaz; demek
ki köle kendisinde-kendisi için bir bilinçtir, yani gelişmesi, sahte bilinç
aşamasında durmuş bir bilinçtir. Bu kendinde kendi için bilinç, bu kendinde
kendisi içini objektif olarak kendisi için konumlamamıştır ve bu kendinde
kendisi içini sübjektif olarak kendinde ortaya koymamıştır.Köle için,
tanınma, hizmet etmesiyle gerçekleşir. Gerçekten de Efendi'nin arzusu, arzulayan
bilinç olarak değil, kölece bilinç olarak tanınan bir bilinç vasıtasıyla tatmin
olur. Bu nedenle, Efendi'nin arzusu, kölenin bilincine yabancılaşmıştır. Sadece
köle, Efendi tarafından arzulanan objeye insani bir biçim verebilir. Bu
böyleyse, köle objektifliğe sübjektif bir anlam verir ve dolayısıyla, aynı
zamanda kendi öz sübjektifliğine objektif bir anlam verir. Bu koşullarda,
kendisi için kendinde ve kendinde kendisi İçin haline gelir. Oysa, bizzat
buradan, otantik olarak kendilik bilincine ulaşır.Sonuç olarak, her
biri, diğeri ona karşıt bilinç olarak var olduğu için kendilik bilinci olarak
vardır. Birey, ancak diğerinin vasıtasıyla kendilik bilinci olarak kendini
tanır. Ancak, kendilik bilinci olarak var olmak için, arzulayan bilinç olarak
diğerini inkâr etmek gerekir. Arzulayan öznenin bilinçlenmesi, tanınmak isteyen
bir başka arzulayan bilince karşı olduğu ölçüde anlam taşır.
Dr.charles V.ford ..yalan, Yalan, Yalan, Yalancılığın PsikolojisiSosyal Kuralların Psikolojisi (Muzaffer Şerif)Diyabetik Hastada Psikolojik SorunlarPsikolojik Cilk HastalıklarıYaratıcılıkYapısalcılıkSürrealist YaklaşımPragmatik YaklaşımKişisel Modernlik Yaklaşımlarıİşlevselcilikİnşacı YaklaşımFenomenolojik YaklaşımDiferansiyel YaklaşımPsikodinamik YaklaşımDavranışçı YaklaşımBiyolojik YaklaşımBilişsel Öğrenme YaklaşımıVroom'un Beklenti TeorisiTutkulu Aşk TeorisiSosyal Karşılaştırma Teorisi
kapasitesi önemli bir noktadır. Genetik bir perspektifte, Wallon'un (1959)
işaret ettiği üzere, benlik bilincinin oluşumunda ben-diğeri ilişkisi önem
taşımakta ve bu ilişki ben ve diğeri arası farklılaşma sürecinde katedilen
gelişim evrelerine göre değişmektedir.Wallon'dan sonra Lacan, ayna
aşamasını (miror stage), 'kimlik arayışını oluşturan' en önemli an olarak
nitelemiştir; O'na göre çocuk, aynadaki görüntüsünü, çoğu kez, bir tür
hayranlıkla ve zevkle seyretmektedir; bu görüntü, ben'in (Je, I) diğeriyle
Özdeşleşmenin diyalektiğinde objeleşmeden önce temel bir biçime girdiği sembolik
bir matristir. Çocuk, bu biçim vasıtasıyla, bireyselliğini ve bedensel
birliğini keşfeder ve yavaş yavaş kendini tanımayı ve dolayısıyla özdeşleşmeyi
öğrenir.Ayna aşaması, çocuğun psişik gelişiminde önemli bir evredir.
'Ben' (ego), imajiner temsil değerini diğeri sayesinde ve diğerinin bakışında
bulur. Ayna aşaması, bu diyalektiği başlatan süreçtir. Çocuğun görüntüsel
imgesiyle özdeşleşmesi, diğerinin (Anne) bunu tanımasıyla/kabulüyle
desteklendiği ölçüde mümkündür; çocuk kendi öz imgesinde, diğeri onu böyle
tanıdığı için kendini tanır, yani diğerinin gözünde, bu imgenin kendine ait
olduğunun tasdikini bulur.Ayna aşamasında gerçekleşen bu temel
özdeşleşme, Hegel'in bilincin diyalektiği kavramına gönderir. Bu düşüncelerin
kaynağı, Kojev'in ve daha sonra Lacan'ın vurguladığı üzere Hegel'e kadar
uzanmaktadır.Söz konusu diyalektiği ve yorumunu Kojev'den aktaralım:
Hegel, Efendi ve Köle Diyalektiği adlı eserinde, karşılıklı tanımanın bütünsel
bir analizini yapar. Başlangıçta, insan, ancak yaşayan hayvan statüsünde
insandır. Bu haliyle ancak bir ihtiyaç varlığıdır. Kimliğim kazanması için,
arzunun varlığı, yani arzulayan bilinç ya da kendilik/benlik bilinci haline
gelmesi gerekir.Yaşayan hayvan kendilik bilincine ulaşmak için, yaşayan
hayvan olarak diğerini yok etme mecburiyetindedir, zira kendilik bilincinin
ortaya çıkışı, diğerinde kendini tanıyabilmeyi gerektirir. Fakat tersine, bunu
yapabilmesi için, diğerinin de onda (kendilik bilinci) kendini tanıyabilmesi
gerekir... Zorunlu olarak birinin diğerinde arzulayan bir başka bilinç bulması
gereklidir.Burada kaçınılmaz olarak ölümüne bir mücadele başlar ve bu
kavgada her biri, diğerinde arzulayan bir bilinç bulabilmek için, yaşayan hayvan
olarak diğerini yok etmeyi arzular. Kojev'in (1991) yorumuyla insanın gerçekten
insan olması için, hayvandan özsel olarak ayrılması için, onda, insani Arzunun,
hayvani Arzuyu yenmesi gereklidir. Oysa her Arzu, bir delerin arzusudur.
Hayvanın bütün arzuları, son çözümlemede onun hayatını koruma isteğinin
sonuçlarıdır.O halde insani arzu, bu korunma Arzusunu yenmek
durumundadır. Başka bir deyişle, insan hayvani yaşamını insani Arzusunun sonucu
olarak tehlikeye atarsa, insan olarak 'kendini ortaya koyar'. Bu tehlikede ve bu
tehlike aracılığıyladır ki, insan gerçekliği, gerçeklik olarak kendini yaratır
ve açımlar.Bu ölüm savaşının bir tek çıkış noktası vardır: Madem ki,
taraflardan biri boyun eğmek zorundadır, öyleyse işi prestij savaşına döndürmek
gerekir. Bir diğer deyişle ölüm savaşı, bir kölelik ilişkisini kurmaktan başka
bir uç noktaya sahip değildir.Savaşanlardan biri, yaşayan hayvan olarak
ölümden çekindiğini ve kendilik bilinci olarak tanınmaktan vazgeçtiğini diğerine
göstererek savaşı bırakır. Efendi, bu şekilde köle tarafından tanınır ve onun
tarafından tanındığını kendi kendine bilir. Bu andan itibaren, süreç, kölece
bilincin diyalektiğine girerek tersine döner.Efendinin köle tarafından
tanınması tek yönlüdür. Bu nedenle, etkisizdir. Efendi, köle tarafından kendilik
bilinci olarak tanınmıştır, ama kölede kendilik bilinci olarak hiç bulunmaz.
Yani Efendi, kendilik bilinci olmayan bir bilinç tarafından kendilik bilinci
olarak tanınmıştır. Benzer fakat tersine nedenlerden ötürü, köle Efendi'de
kendini tanımaz.Oysa, bilinç olarak, köle de tanınmak ister; korku O'nu
bundan vazgeçirir, ama otantik bir kendilik bilinci olma isteği yok olmaz; demek
ki köle kendisinde-kendisi için bir bilinçtir, yani gelişmesi, sahte bilinç
aşamasında durmuş bir bilinçtir. Bu kendinde kendi için bilinç, bu kendinde
kendisi içini objektif olarak kendisi için konumlamamıştır ve bu kendinde
kendisi içini sübjektif olarak kendinde ortaya koymamıştır.Köle için,
tanınma, hizmet etmesiyle gerçekleşir. Gerçekten de Efendi'nin arzusu, arzulayan
bilinç olarak değil, kölece bilinç olarak tanınan bir bilinç vasıtasıyla tatmin
olur. Bu nedenle, Efendi'nin arzusu, kölenin bilincine yabancılaşmıştır. Sadece
köle, Efendi tarafından arzulanan objeye insani bir biçim verebilir. Bu
böyleyse, köle objektifliğe sübjektif bir anlam verir ve dolayısıyla, aynı
zamanda kendi öz sübjektifliğine objektif bir anlam verir. Bu koşullarda,
kendisi için kendinde ve kendinde kendisi İçin haline gelir. Oysa, bizzat
buradan, otantik olarak kendilik bilincine ulaşır.Sonuç olarak, her
biri, diğeri ona karşıt bilinç olarak var olduğu için kendilik bilinci olarak
vardır. Birey, ancak diğerinin vasıtasıyla kendilik bilinci olarak kendini
tanır. Ancak, kendilik bilinci olarak var olmak için, arzulayan bilinç olarak
diğerini inkâr etmek gerekir. Arzulayan öznenin bilinçlenmesi, tanınmak isteyen
bir başka arzulayan bilince karşı olduğu ölçüde anlam taşır.
Dr.charles V.ford ..yalan, Yalan, Yalan, Yalancılığın PsikolojisiSosyal Kuralların Psikolojisi (Muzaffer Şerif)Diyabetik Hastada Psikolojik SorunlarPsikolojik Cilk HastalıklarıYaratıcılıkYapısalcılıkSürrealist YaklaşımPragmatik YaklaşımKişisel Modernlik Yaklaşımlarıİşlevselcilikİnşacı YaklaşımFenomenolojik YaklaşımDiferansiyel YaklaşımPsikodinamik YaklaşımDavranışçı YaklaşımBiyolojik YaklaşımBilişsel Öğrenme YaklaşımıVroom'un Beklenti TeorisiTutkulu Aşk TeorisiSosyal Karşılaştırma Teorisi