- Katılım
- 27 Aralık 2008
- Mesajlar
- 432,578
- Reaksiyon puanı
- 0
- Puanları
- 0
Çeşitli yazarlar mahremiyet tanımlarında 'geri çekilme'
(Bates), 'diğerlerinin birey üstündeki gücünün sının' (Kelvin), 'kişisel
kontrol' (Johnson), 'kişiler arası etkileşimleri düzenleme süreci' (Altman) gibi
farklı kavramlara dayanmaktadırlar. Yapılan anketlere göre Batı toplumlarında
mahremiyetin içeriği, cinsellik, diğerine duyulan sevgi ve angajman, rüyalar
veya hayaller gibi konuları kapsamaktadır. Bir başkasıyla bu tür konuları
paylaşma, onunla mahrem, özel ilişki kurma anlamına
gelmektedir.Mahremiyeti özgül bir inceleme konusu olarak ele alan
araştırmacılar, tanımlarında kabaca dört boyut üstünde durmaktadırlar:
Birincisi, mahremiyetin kişilere göre değişen bir ihtiyaç olarak görülmesidir
(McAdams, 1988), bu ihtiyaç, sıcak ve karşılıklı ilişki arayışı şeklinde kendini
göstermektedir.İkincisi, oldukça istikrarlı kişisel bir kapasite olarak
görülmesidir; bu kapasite, diğer bir kişiye angaje olma ve bu angajman uğruna
bir takım özverilerde ve kompromilerde bulunmayı kabul etme şeklinde ifade
edilmektedir (Erikson, 1963).Üçüncüsü, iki bireyin birbirine yaklaşmaya
çalıştıkları bir süreç olarak kavramsallaştırılmasıdır (Hatfıeld, 1984); bu
süreçte iki kişi, birbirlerini en derin hususlarında tanıyabilmekte ve bir
karşılıklı bağımlılık (ihtiyaçlarını doyurma bakımından diğerine muhtaç olma
durumu) oluşmaktadır.Dördüncüsü, mahrem ilişkilerin belirli
karakteristik Öğelere ya da özelliklere göre tanımlanması-dır. Mahrem ilişkiler,
diğer ilişkilerden bazı bakımlardan farklılık göstermektedir: Bunlar arasında
duyguların yoğunluğu, kendisi hakkında karşıdakine verilen enformasyonların
nicelik ve niteliği; diğerine ve ilişkiye angajman, ilişkinin uzun süreli
olacağına inanç, karşılıklı bağımlılık gibi hususlar
sayılmaktadır.Mahremiyetin anlaşılmasında kültürel boyutlar da önem
taşımaktadır. Zira tüm kültürlerde mahremiyeti düzenleyici kurallar bulunmakla
birlikte, mahremiyetin düzenlenme şekli ve mekanizmaları kültüre özgüdür,
Hall'in deyişiyle 'her kültürde farklı duyumsal dünyalar (görme, koklama, duyma,
dokunma, vb.) yüceltilir ve farklı mekanizmalar kullanılır'. Hatta aynı kültür
içinde de rol ve statüye bağlı olarak farklı kural ve mekanizmaların işlediği
görülür.Sosyal psikologlar, mahrem ilişkilerin gelişmesi konusunda
çeşitli teorik yaklaşımlar ortaya koymuşlardır. Literatürde mevcut yaklaşımlar
arasında Levinger Modeli (1988), Murstein Modeli (1976, 1987), Secord ve Backman
Modeli (1974, 1981), Scanzoni Modeli (1979) ve çeşitli bağımlılık modelleri
(Maslow, 1954, 1968; Fromm, 1956; Berscheid ve ark. 1977, 1978)
zikredilebilir.
Dr.charles V.ford ..yalan, Yalan, Yalan, Yalancılığın PsikolojisiSosyal Kuralların Psikolojisi (Muzaffer Şerif)Diyabetik Hastada Psikolojik SorunlarPsikolojik Cilk HastalıklarıYaratıcılıkYapısalcılıkSürrealist YaklaşımPragmatik YaklaşımKişisel Modernlik Yaklaşımlarıİşlevselcilikİnşacı YaklaşımFenomenolojik YaklaşımDiferansiyel YaklaşımPsikodinamik YaklaşımDavranışçı YaklaşımBiyolojik YaklaşımBilişsel Öğrenme YaklaşımıVroom'un Beklenti TeorisiTutkulu Aşk TeorisiSosyal Karşılaştırma Teorisi
(Bates), 'diğerlerinin birey üstündeki gücünün sının' (Kelvin), 'kişisel
kontrol' (Johnson), 'kişiler arası etkileşimleri düzenleme süreci' (Altman) gibi
farklı kavramlara dayanmaktadırlar. Yapılan anketlere göre Batı toplumlarında
mahremiyetin içeriği, cinsellik, diğerine duyulan sevgi ve angajman, rüyalar
veya hayaller gibi konuları kapsamaktadır. Bir başkasıyla bu tür konuları
paylaşma, onunla mahrem, özel ilişki kurma anlamına
gelmektedir.Mahremiyeti özgül bir inceleme konusu olarak ele alan
araştırmacılar, tanımlarında kabaca dört boyut üstünde durmaktadırlar:
Birincisi, mahremiyetin kişilere göre değişen bir ihtiyaç olarak görülmesidir
(McAdams, 1988), bu ihtiyaç, sıcak ve karşılıklı ilişki arayışı şeklinde kendini
göstermektedir.İkincisi, oldukça istikrarlı kişisel bir kapasite olarak
görülmesidir; bu kapasite, diğer bir kişiye angaje olma ve bu angajman uğruna
bir takım özverilerde ve kompromilerde bulunmayı kabul etme şeklinde ifade
edilmektedir (Erikson, 1963).Üçüncüsü, iki bireyin birbirine yaklaşmaya
çalıştıkları bir süreç olarak kavramsallaştırılmasıdır (Hatfıeld, 1984); bu
süreçte iki kişi, birbirlerini en derin hususlarında tanıyabilmekte ve bir
karşılıklı bağımlılık (ihtiyaçlarını doyurma bakımından diğerine muhtaç olma
durumu) oluşmaktadır.Dördüncüsü, mahrem ilişkilerin belirli
karakteristik Öğelere ya da özelliklere göre tanımlanması-dır. Mahrem ilişkiler,
diğer ilişkilerden bazı bakımlardan farklılık göstermektedir: Bunlar arasında
duyguların yoğunluğu, kendisi hakkında karşıdakine verilen enformasyonların
nicelik ve niteliği; diğerine ve ilişkiye angajman, ilişkinin uzun süreli
olacağına inanç, karşılıklı bağımlılık gibi hususlar
sayılmaktadır.Mahremiyetin anlaşılmasında kültürel boyutlar da önem
taşımaktadır. Zira tüm kültürlerde mahremiyeti düzenleyici kurallar bulunmakla
birlikte, mahremiyetin düzenlenme şekli ve mekanizmaları kültüre özgüdür,
Hall'in deyişiyle 'her kültürde farklı duyumsal dünyalar (görme, koklama, duyma,
dokunma, vb.) yüceltilir ve farklı mekanizmalar kullanılır'. Hatta aynı kültür
içinde de rol ve statüye bağlı olarak farklı kural ve mekanizmaların işlediği
görülür.Sosyal psikologlar, mahrem ilişkilerin gelişmesi konusunda
çeşitli teorik yaklaşımlar ortaya koymuşlardır. Literatürde mevcut yaklaşımlar
arasında Levinger Modeli (1988), Murstein Modeli (1976, 1987), Secord ve Backman
Modeli (1974, 1981), Scanzoni Modeli (1979) ve çeşitli bağımlılık modelleri
(Maslow, 1954, 1968; Fromm, 1956; Berscheid ve ark. 1977, 1978)
zikredilebilir.
Dr.charles V.ford ..yalan, Yalan, Yalan, Yalancılığın PsikolojisiSosyal Kuralların Psikolojisi (Muzaffer Şerif)Diyabetik Hastada Psikolojik SorunlarPsikolojik Cilk HastalıklarıYaratıcılıkYapısalcılıkSürrealist YaklaşımPragmatik YaklaşımKişisel Modernlik Yaklaşımlarıİşlevselcilikİnşacı YaklaşımFenomenolojik YaklaşımDiferansiyel YaklaşımPsikodinamik YaklaşımDavranışçı YaklaşımBiyolojik YaklaşımBilişsel Öğrenme YaklaşımıVroom'un Beklenti TeorisiTutkulu Aşk TeorisiSosyal Karşılaştırma Teorisi