- Katılım
- 27 Aralık 2008
- Mesajlar
- 432,578
- Reaksiyon puanı
- 0
- Puanları
- 0
Çağdaş değişmelerin, daha önceki örneklerinden farklı
olarak, toplumu derinlemesine ve yaygın bir şekilde etkilediğini, ekonomik,
teknolojik oldukları kadar da politik ve entelektüel bir nitelik taşıdıklarını
belirten Smith (1973) de aynı hususa işaret etmektedir. Ona göre dünya, bu model
etrafında dönmekte ve herkes, tek bir dünyada yaşamaya mecbur
kalmaktadır.Bu tür bir sosyal değişme, kültürel ve psiko-sosyal
çerçevedeki değişmeleri de kapsayan toplumsal (societal) bir değişmedir. Tüm bu
değişikliklerin insanlar tarafından özümsenmesi ve kişilik özellikleri ve
davranış planında yansıması gerekmektedir; modernleşme, ekonomik ve sosyal
organizasyon biçimlerinin değişmesi yanısıra, psiko-sosyal boyuttaki değişmeleri
de kapsamaktadır.Bu nedenledir ki, bir yandan toplum düzeyindeki, öte
yandan birey düzeyindeki değişmelerde kendini göstermesi ve ayrıca bu iki
düzeyde cereyan eden olayların ilişkisini içermesi dolayısıyla modernleşmenin,
sosyal psikolojik bir araştırma alanı olarak ele alınması kaçınılmaz
olmuştur.Nitekim, çeşitli araştırmacılar modernleşme olgusunu, sosyal
psikolojik bir perspektiften ele alıp incelemişlerdir. Bunlar arasında
modernleşmeyi birtakım bireysel özelliklere dayandıran görüşler, özellikle
dikkati çekmektedir. Örneğin McClelland (1961), modernleşmeyi 'başarı güdüsü'ne
dayandırmış ve bir toplumda başarı motivasyonunun düzeyi ile toplumun gelişme
düzeyi arasında bir ilişki bulunduğunu öne sürmüştür. Lerner (1958) ise
modernleşmeyi, bir toplumdaki empati düzeyi yüksek kişilerin sayısıyla
ilişkilendirmiştir.Kişisel modernlik yaklaşımları çerçevesinde yer alan
bir başka anlayış, çeşitli toplumlardaki 'modern insan' özelliklerinin
betimlenmesine yönelmiştir. Bu çerçevede Afrika ülkelerinde çalışan Doob, modern
insanın özellikleri olarak zamana önem vermek, geçmişe değil geleceğe yönelik
olmak; devlet faaliyetlerine karşı olumlu tutum; iyimserlik ve kendi kaderini
kontrole inanç; yurtseverlik; bilim ve determinizme inanç; insanlara güven
duygusu; ulusal liderlere karşı olumlu tutum; geleneksel inançları önemsememek.
Bunlar değişime açık kişinin özellikleri sayılmıştır.Arjantin, Şili,
Hindistan, İsrail, Nijerya ve Bangladeş'te yaptığı araştırmasında Inkeles
(1969), modern kişilik özellikleri olarak yeni tecrübelere açıklık; ana-baba
otoritesinden bağımsızlık; yurttaşlık faaliyetlerine ilgi ve katılma; zamanla
ilgili olma (planlama, dakiklik) gibi özellikleri saptamıştır.Türkiye'de
yapılan araştırmalarda da (Kağıtçıbaşı, 1973), modern kişilik özellikleri
arasında kişisel gelecek hakkında iyimserlik, başarı güdüsü, içten kontrole
inanç ve yurtseverlik gibi özellikler saptanmaktadır. Kişisel modernlik
yaklaşımı çerçevesinde yer alan yazarlar genel olarak, modern kişilik
örüntüsünün eğitimle sağlanabileceği görüşünü savunmuşlardır (Kaynak;
Kağıtçıbaşı, 1976).Kişisel modernlik yaklaşımları paradigması dışında
Bilgin (1976) tarafından yapılan bir başka araştırmada da, modernliğin hem
kişisel, hem de toplum düzeyindeki temel göstergesinin şeyleri iyi ve işler
halde tutma çabası olarak tanımlanan 'koruyucu bakım anlayışı' (maintenance)
olduğu öne sürülmüştür.Onarıcı tutumlara karşıt olarak tanımlanan
koruyucu anlayış, zamanda ritmiklik, ilerleme duygusu, zamanı yücelten ve
zamanda dakiklik arayan proje temelli bir zaman anlayışı, bir check-list ya da
listing zihniyeti, eşyaya bağlılık, eşyada süreklilik ve işlevselliği yüceltme
değerleri, sorumluluk duygusu gibi özellikleri kapsamaktadır. Bu özellikler
çerçevesinde bakıldığında modern toplum, sanayi toplumunun değerleriyle az çok
örtüşmekte ve tüketim toplumuyla karşıtlık göstermektedir.
Sosyal Kuralların Psikolojisi (Muzaffer Şerif)Diyabetik Hastada Psikolojik SorunlarPsikolojik Cilk HastalıklarıYaratıcılıkYapısalcılıkSürrealist YaklaşımPragmatik Yaklaşımİşlevselcilikİnşacı YaklaşımFenomenolojik YaklaşımDiferansiyel YaklaşımPsikodinamik YaklaşımDavranışçı YaklaşımBiyolojik YaklaşımBilişsel Öğrenme YaklaşımıVroom'un Beklenti TeorisiTutkulu Aşk TeorisiSosyal Karşılaştırma TeorisiSkript TeorisiSimetri Teorisi
olarak, toplumu derinlemesine ve yaygın bir şekilde etkilediğini, ekonomik,
teknolojik oldukları kadar da politik ve entelektüel bir nitelik taşıdıklarını
belirten Smith (1973) de aynı hususa işaret etmektedir. Ona göre dünya, bu model
etrafında dönmekte ve herkes, tek bir dünyada yaşamaya mecbur
kalmaktadır.Bu tür bir sosyal değişme, kültürel ve psiko-sosyal
çerçevedeki değişmeleri de kapsayan toplumsal (societal) bir değişmedir. Tüm bu
değişikliklerin insanlar tarafından özümsenmesi ve kişilik özellikleri ve
davranış planında yansıması gerekmektedir; modernleşme, ekonomik ve sosyal
organizasyon biçimlerinin değişmesi yanısıra, psiko-sosyal boyuttaki değişmeleri
de kapsamaktadır.Bu nedenledir ki, bir yandan toplum düzeyindeki, öte
yandan birey düzeyindeki değişmelerde kendini göstermesi ve ayrıca bu iki
düzeyde cereyan eden olayların ilişkisini içermesi dolayısıyla modernleşmenin,
sosyal psikolojik bir araştırma alanı olarak ele alınması kaçınılmaz
olmuştur.Nitekim, çeşitli araştırmacılar modernleşme olgusunu, sosyal
psikolojik bir perspektiften ele alıp incelemişlerdir. Bunlar arasında
modernleşmeyi birtakım bireysel özelliklere dayandıran görüşler, özellikle
dikkati çekmektedir. Örneğin McClelland (1961), modernleşmeyi 'başarı güdüsü'ne
dayandırmış ve bir toplumda başarı motivasyonunun düzeyi ile toplumun gelişme
düzeyi arasında bir ilişki bulunduğunu öne sürmüştür. Lerner (1958) ise
modernleşmeyi, bir toplumdaki empati düzeyi yüksek kişilerin sayısıyla
ilişkilendirmiştir.Kişisel modernlik yaklaşımları çerçevesinde yer alan
bir başka anlayış, çeşitli toplumlardaki 'modern insan' özelliklerinin
betimlenmesine yönelmiştir. Bu çerçevede Afrika ülkelerinde çalışan Doob, modern
insanın özellikleri olarak zamana önem vermek, geçmişe değil geleceğe yönelik
olmak; devlet faaliyetlerine karşı olumlu tutum; iyimserlik ve kendi kaderini
kontrole inanç; yurtseverlik; bilim ve determinizme inanç; insanlara güven
duygusu; ulusal liderlere karşı olumlu tutum; geleneksel inançları önemsememek.
Bunlar değişime açık kişinin özellikleri sayılmıştır.Arjantin, Şili,
Hindistan, İsrail, Nijerya ve Bangladeş'te yaptığı araştırmasında Inkeles
(1969), modern kişilik özellikleri olarak yeni tecrübelere açıklık; ana-baba
otoritesinden bağımsızlık; yurttaşlık faaliyetlerine ilgi ve katılma; zamanla
ilgili olma (planlama, dakiklik) gibi özellikleri saptamıştır.Türkiye'de
yapılan araştırmalarda da (Kağıtçıbaşı, 1973), modern kişilik özellikleri
arasında kişisel gelecek hakkında iyimserlik, başarı güdüsü, içten kontrole
inanç ve yurtseverlik gibi özellikler saptanmaktadır. Kişisel modernlik
yaklaşımı çerçevesinde yer alan yazarlar genel olarak, modern kişilik
örüntüsünün eğitimle sağlanabileceği görüşünü savunmuşlardır (Kaynak;
Kağıtçıbaşı, 1976).Kişisel modernlik yaklaşımları paradigması dışında
Bilgin (1976) tarafından yapılan bir başka araştırmada da, modernliğin hem
kişisel, hem de toplum düzeyindeki temel göstergesinin şeyleri iyi ve işler
halde tutma çabası olarak tanımlanan 'koruyucu bakım anlayışı' (maintenance)
olduğu öne sürülmüştür.Onarıcı tutumlara karşıt olarak tanımlanan
koruyucu anlayış, zamanda ritmiklik, ilerleme duygusu, zamanı yücelten ve
zamanda dakiklik arayan proje temelli bir zaman anlayışı, bir check-list ya da
listing zihniyeti, eşyaya bağlılık, eşyada süreklilik ve işlevselliği yüceltme
değerleri, sorumluluk duygusu gibi özellikleri kapsamaktadır. Bu özellikler
çerçevesinde bakıldığında modern toplum, sanayi toplumunun değerleriyle az çok
örtüşmekte ve tüketim toplumuyla karşıtlık göstermektedir.
Sosyal Kuralların Psikolojisi (Muzaffer Şerif)Diyabetik Hastada Psikolojik SorunlarPsikolojik Cilk HastalıklarıYaratıcılıkYapısalcılıkSürrealist YaklaşımPragmatik Yaklaşımİşlevselcilikİnşacı YaklaşımFenomenolojik YaklaşımDiferansiyel YaklaşımPsikodinamik YaklaşımDavranışçı YaklaşımBiyolojik YaklaşımBilişsel Öğrenme YaklaşımıVroom'un Beklenti TeorisiTutkulu Aşk TeorisiSosyal Karşılaştırma TeorisiSkript TeorisiSimetri Teorisi