Dalak

[Bluesky24]

DalakUzunca ve yassı bir karın organı olan dalak, batın boşluğunun solunda, midenin arkasında bulunur. Dalağın önyüzünü 9, 10 ve 11inci kaburgalar örter ve bu organ, diyaframın alt yüzeyi ile temastadır. Rengi kırmızı olup, boyutları 12 cm x 6 cm x 4 cmdir. Normalde çok şiddetli darbeler dışında, zedelenmekten kaburgalarca korunur. Ama sıtmanın yaygın olduğu; dolayısıyla dalak büyümesine sık rastlanan ülkelerde, karnın sol üst tarafına rastlayan bir darbeyle kişi ölebilir. Yaralanan dalak, çok fazla kanar, çünkü dalağın kanını getiren, aortun bir dalı olan kısa, kalın çöliak atardamarıdır ve pis kanın boşaltılması da; içinde kanın geri dönmesini engelleyici kapakçıakları olan toplardamarlarla, karaciğer portal sistemine yapılır. Bundan başka, dalağın özü kan doludur, çünkü dalağın fonksiyonu doğrudan kanla ilgilidir. Dalak, retikülo-endotelyal sistemin (bkz.) bir kısmıdır ve dalak hücreleri, eskimiş kırımızı kan kürelerini emerler.

Gerekirse dalak tarafından yeniden kırmızı kan hücrelerinin imal edildiği gibi, lenfositler, diğer beyaz hücreler ve antikorların da yapım yeri dalaktır. Bazı hayvanlarda (insanda bu pek olmaz) gereken acil durumlarda, dalak kasılıp içindeki kanı genel dolaşıma gönderir.

Bazen, özellikle dalağın yırtılmasıyla fazla kanamanın oülduğu vakalarda, dalağın çıkarılması gerekir. Çok ufak çocuklar dışında (çünkü bunlar, enfeksiyona çok duyarlıdır) kimsede bu ameliyat uzun süreli bir bozukluk bırakmaz.