- Katılım
- 27 Aralık 2008
- Mesajlar
- 432,578
- Reaksiyon puanı
- 0
- Puanları
- 0
Bahçe bezelyesi (P. sativum) adı verilen bu biryıllık otsu bitkinin birçok
çeşidi vardır: Bunlardan bazısı bodur olup en çok 30-40 cm. boylanarak yeşil
yapraklarıyla toprağa yayılıp zemini örter. Sırık bezelyesi denilen diğer
çeşidi, gövdesinden çıkardığı sülüklerle yüksek boylu ne bulursa ona tutunan
tırmanıcı bitkilerdir. Bunların hereklerle desteklenmesi gerekir. Bezelye
çeşitlerinden bazılarının yalnızca taneleri yenilir. Oysa kimi bezelyelerin
badıcında, parşömen denilen sert tabaka bulunmaz.
Sultani bezelye adı verilen bu çeşit bezelyeler kabuğuyla birlikte yenilir.
Bir başka önemli çeşit de, taneleri iri olan araka bezelyesidir. Bezelye
taneleri, taze olarak sevilerek çok çeşitli yemekleri yapılıp yenildiği gibi,
kurutulup, dondurulup ve konservesi yapılıp ileride tüketmek için saklanmaya da
pek elverişlidir. Kurutulmuş bezelyeden yapıları un, pek leziz olan bezelye
çorbası ile bazı yemeklerin yapımında kullanılır. Ayrıca yalnızca hayvan yemi
olarak kullanılmak üzere yetiştirilen yemlik bezelye çeşitleri de vardır.
BESİN DEĞERLERİ
100 gr. çiğ (pişirilmemiş) taze bezelye tanesinin besin değerleri şöyle
sıralanabilir: 84 kalori; 6,3 gr. protein; 14.4 gr. karbonhidrat; 0 kolesterol;
0,4 gr. yağ; 2 gr. lif; 116 mgr. fosfor; 26 mgr. kalsiyum; 1.9 mgr. demir: 2
mgr. sodyum; 316 mgr. potasyum; 35 mgr. magnezyum; 640 IU A vitamini; 0.35 mgr.
B1 vitamini; 0.14 mgr. B2 vitamini; 2.9 mgr. B3 vitamini: 0,16 mgr. B6 vitamini;
35.5 mcgr. folik asit; 27 mgr. C vitamini ve 2.1 mgr. E vitamini.
SAĞLIĞIMIZA YARARLARI
Yukarıda görüleceği gibi bezelye önemli oranlarda içerdiği protein,
karbonhidrat, fosfor, potasyum ve A vitaminiyle çok önemli bir besin türüdür.
Bunun yanı sıra;
o Kolayca çözümlenebilir çeşitli lif maddelerini çok miktarda içerdiğinden,
bezelye, özellikle kandaki kötü kolesterol düzeyini düşürücü etki yapar, kalp
krizi geçirme rizikosunu da azaltır.
o Gene bu yüksek orandaki lif, midede uzun süre kalır: Böylece kandaki şeker
düzeyi artma ve azalmalarını bir düzene sokarak bedenin enerji düzeyini sabit
tutar.
o Yüksek oranda B1 vitamini içeren bezelye, uykuyu da düzene sokar. İştahı
açar ve insanın ruhsal durumunu düzelterek neşeli olmasını sağlar.
o Bezelye tüketmenin hayvanlarda kansere yakalanma rizikosunu azalttığı,
araştırmalarla saptanmıştır: Aynı etki insanlar üzerinde de
araştırılmaktadır.
o Bezelyeyi çok tüketen kişilerde akut apandisite çok az rastlandığı gene
araştırma sonuçlarıyla saptanmıştır.
o Bezelyede, gebeliği önleyici bazı maddeler bulunmaktadır: Bu maddeler, hem
kadınlar ve hem de erkekler üzerinde nüfus planlamasına yardımcı olacak etkiler
yapmaktadır.
Bu önemli tıbbi etkilerinden yararlanılmak üzere bezelyenin bolca yenilmesi
yeterli olur.
BİTKİSİNİN ÜRETİLMESİ
Bezelye bitkisi, tohumlarıyla (kurutulmuş taneleriyle) çoğaltılır. Bu
tohumlar, doğrudan doğruya bezelye tarımının yapılacağı bahçe ya da tarlaya
ekilir. İlkbaharda hasadı yapılacak bezelyeler ekim-kasım-aralık aylarında,
yazın hasadı yapılacak olanlar ilkbahar aylarında ekilir. Bezelye tohumları,
kesinlikle soğuk ve yaş toprağa ekilmemeli, aynı toprakta iki yıldan beri
bezelye tarımı yapılmamış olmasına özen gösterilmelidir. Ekim elle yapıldığında,
tohumların üzeri gübreli harçla sıkıca bastırılmalıdır.
BİTKİSİNİN YETİŞTİRİLMESİ
iklim isteği: Bezelye, ılık, nemli ve serin iklimli yörelerin bitkisidir.
Bulunduğu yerde sıcaklık -5 derecenin altına düşerse bitki donar. Bezelye
bitkisi, 4-10 dereceler arasında çimlenir ve gelişmeye başlar.
Toprak isteği: Bezelye bitkisi, toprak yönünden fazla seçici değildir. Ama
zayıf bünyeli topraklarda bitkiden alınan ürün, düşkırıklığı yaratacak derecede
az olur. Bol humuslu, süzek (suyu iyi akıntılı), killi-tınlı ya da milli-tınlı
topraklarda bitkiden daha iyi sonuçlar alınmaktadır. Bitki, toprağın
asiditesinin yüksek oluşuna karşı duyarlıdır. Toprağının pH'ının 5,5-6,7
arasında olması uygundur.
Sulama: Bezelye yetiştiriciliği yaz aylarına kadar devam ederse yağışsız ve
sıcak günlerde toprakta yeterince nem bulunması için bitkinin düzenli olarak
sulanması gerekir.
Gübreleme: Bezelye tarımı yapılacak toprağa, ekimden önce çok iyi yanmış
çiftlik gübresi ya da potaslı fenni gübre verilir. Baklagiller'den olduğu için
azotlu gübreler, bezelye bitkisine faydadan çok zarar verir.
Bitki seyreltme ve toprak işleme: Ekilen bezelyeden çıkan filizler gelişip
5-6 cm. boya erişince, ilk çapalama ve zayıf bitkilerin sökülüp seyreltilmesi
işleri yapılır. Daha sonra bitkinin çevresinde yabani otların yetişmesine engel
olmak üzere, arada bir yüzlek (yüzeysel) olarak çapalama işi yapılır.
Herekleme: Sırık bezelye gibi bazı çeşitler desteklenmeye gerek duyar.
Bunların toprak üzerinde yatması, özellikle sümüklüböceklerin vereceği zararı
artırır. Bu çeşit bezelyeler, 10 cm. boylanmasından başlayarak hereklerle
desteklenmelidir.
Hasat (Derim): Sonbaharda ekilen bezelyeler, 32 hafta ve ilkbaharda ekilenler
ise 12 -16 hafta sonra hasat edilmeye başlanır. Bezelye badıçları taneyle sıkıca
dolunca elle toplanır. Taneler arasında hava varsa, bu badıçlar toplanmayıp bir
sonraki toplama için bitkide bırakılır.
Hastalık ve zararlılarıyla mücadele: Bezelye bitkisine dadanacak zararlı ve
hastalıklarla, uzmanlara danışılarak ve uygun tarım koruma ilaçları kullanılarak
zamanında, eksiksiz ve aksatılmadan mücadele sürdürülmelidir, özellikle
sümüklüböceklerle mücadele ihmal edilmemelidir.
Insulin Vücutta Nasil İş Görür?Diyabet TipleriTip 1 Diyabetin Nedenleri
aha Fazla Posa Yiyin.Hangi Yiyeceklerde Yağ Vardır?Hangi Yiyeceklerde Protein Vardır?Nişastalı Yiyecekleri Yerseniz Ne Olur?Şeker Yerseniz Ne Olur ?Tip I DiyabetYiyecek DeğişimiDeğişim ListeleriKalp Sağlığını Korumak İçin Ne Yapmalıyız?Daha Az Tuz TüketinYapay TatlandırıcılarUygun Zamanlarda BesleninTip II diyabetYürüyüş Yapmanın FaydalarıDoğru Olan Fiziksel Aktiviteyi SeçmekEgzersize Başlamadan ÖnceFiziksel Aktiviteler
çeşidi vardır: Bunlardan bazısı bodur olup en çok 30-40 cm. boylanarak yeşil
yapraklarıyla toprağa yayılıp zemini örter. Sırık bezelyesi denilen diğer
çeşidi, gövdesinden çıkardığı sülüklerle yüksek boylu ne bulursa ona tutunan
tırmanıcı bitkilerdir. Bunların hereklerle desteklenmesi gerekir. Bezelye
çeşitlerinden bazılarının yalnızca taneleri yenilir. Oysa kimi bezelyelerin
badıcında, parşömen denilen sert tabaka bulunmaz.
Sultani bezelye adı verilen bu çeşit bezelyeler kabuğuyla birlikte yenilir.
Bir başka önemli çeşit de, taneleri iri olan araka bezelyesidir. Bezelye
taneleri, taze olarak sevilerek çok çeşitli yemekleri yapılıp yenildiği gibi,
kurutulup, dondurulup ve konservesi yapılıp ileride tüketmek için saklanmaya da
pek elverişlidir. Kurutulmuş bezelyeden yapıları un, pek leziz olan bezelye
çorbası ile bazı yemeklerin yapımında kullanılır. Ayrıca yalnızca hayvan yemi
olarak kullanılmak üzere yetiştirilen yemlik bezelye çeşitleri de vardır.
BESİN DEĞERLERİ
100 gr. çiğ (pişirilmemiş) taze bezelye tanesinin besin değerleri şöyle
sıralanabilir: 84 kalori; 6,3 gr. protein; 14.4 gr. karbonhidrat; 0 kolesterol;
0,4 gr. yağ; 2 gr. lif; 116 mgr. fosfor; 26 mgr. kalsiyum; 1.9 mgr. demir: 2
mgr. sodyum; 316 mgr. potasyum; 35 mgr. magnezyum; 640 IU A vitamini; 0.35 mgr.
B1 vitamini; 0.14 mgr. B2 vitamini; 2.9 mgr. B3 vitamini: 0,16 mgr. B6 vitamini;
35.5 mcgr. folik asit; 27 mgr. C vitamini ve 2.1 mgr. E vitamini.
SAĞLIĞIMIZA YARARLARI
Yukarıda görüleceği gibi bezelye önemli oranlarda içerdiği protein,
karbonhidrat, fosfor, potasyum ve A vitaminiyle çok önemli bir besin türüdür.
Bunun yanı sıra;
o Kolayca çözümlenebilir çeşitli lif maddelerini çok miktarda içerdiğinden,
bezelye, özellikle kandaki kötü kolesterol düzeyini düşürücü etki yapar, kalp
krizi geçirme rizikosunu da azaltır.
o Gene bu yüksek orandaki lif, midede uzun süre kalır: Böylece kandaki şeker
düzeyi artma ve azalmalarını bir düzene sokarak bedenin enerji düzeyini sabit
tutar.
o Yüksek oranda B1 vitamini içeren bezelye, uykuyu da düzene sokar. İştahı
açar ve insanın ruhsal durumunu düzelterek neşeli olmasını sağlar.
o Bezelye tüketmenin hayvanlarda kansere yakalanma rizikosunu azalttığı,
araştırmalarla saptanmıştır: Aynı etki insanlar üzerinde de
araştırılmaktadır.
o Bezelyeyi çok tüketen kişilerde akut apandisite çok az rastlandığı gene
araştırma sonuçlarıyla saptanmıştır.
o Bezelyede, gebeliği önleyici bazı maddeler bulunmaktadır: Bu maddeler, hem
kadınlar ve hem de erkekler üzerinde nüfus planlamasına yardımcı olacak etkiler
yapmaktadır.
Bu önemli tıbbi etkilerinden yararlanılmak üzere bezelyenin bolca yenilmesi
yeterli olur.
BİTKİSİNİN ÜRETİLMESİ
Bezelye bitkisi, tohumlarıyla (kurutulmuş taneleriyle) çoğaltılır. Bu
tohumlar, doğrudan doğruya bezelye tarımının yapılacağı bahçe ya da tarlaya
ekilir. İlkbaharda hasadı yapılacak bezelyeler ekim-kasım-aralık aylarında,
yazın hasadı yapılacak olanlar ilkbahar aylarında ekilir. Bezelye tohumları,
kesinlikle soğuk ve yaş toprağa ekilmemeli, aynı toprakta iki yıldan beri
bezelye tarımı yapılmamış olmasına özen gösterilmelidir. Ekim elle yapıldığında,
tohumların üzeri gübreli harçla sıkıca bastırılmalıdır.
BİTKİSİNİN YETİŞTİRİLMESİ
iklim isteği: Bezelye, ılık, nemli ve serin iklimli yörelerin bitkisidir.
Bulunduğu yerde sıcaklık -5 derecenin altına düşerse bitki donar. Bezelye
bitkisi, 4-10 dereceler arasında çimlenir ve gelişmeye başlar.
Toprak isteği: Bezelye bitkisi, toprak yönünden fazla seçici değildir. Ama
zayıf bünyeli topraklarda bitkiden alınan ürün, düşkırıklığı yaratacak derecede
az olur. Bol humuslu, süzek (suyu iyi akıntılı), killi-tınlı ya da milli-tınlı
topraklarda bitkiden daha iyi sonuçlar alınmaktadır. Bitki, toprağın
asiditesinin yüksek oluşuna karşı duyarlıdır. Toprağının pH'ının 5,5-6,7
arasında olması uygundur.
Sulama: Bezelye yetiştiriciliği yaz aylarına kadar devam ederse yağışsız ve
sıcak günlerde toprakta yeterince nem bulunması için bitkinin düzenli olarak
sulanması gerekir.
Gübreleme: Bezelye tarımı yapılacak toprağa, ekimden önce çok iyi yanmış
çiftlik gübresi ya da potaslı fenni gübre verilir. Baklagiller'den olduğu için
azotlu gübreler, bezelye bitkisine faydadan çok zarar verir.
Bitki seyreltme ve toprak işleme: Ekilen bezelyeden çıkan filizler gelişip
5-6 cm. boya erişince, ilk çapalama ve zayıf bitkilerin sökülüp seyreltilmesi
işleri yapılır. Daha sonra bitkinin çevresinde yabani otların yetişmesine engel
olmak üzere, arada bir yüzlek (yüzeysel) olarak çapalama işi yapılır.
Herekleme: Sırık bezelye gibi bazı çeşitler desteklenmeye gerek duyar.
Bunların toprak üzerinde yatması, özellikle sümüklüböceklerin vereceği zararı
artırır. Bu çeşit bezelyeler, 10 cm. boylanmasından başlayarak hereklerle
desteklenmelidir.
Hasat (Derim): Sonbaharda ekilen bezelyeler, 32 hafta ve ilkbaharda ekilenler
ise 12 -16 hafta sonra hasat edilmeye başlanır. Bezelye badıçları taneyle sıkıca
dolunca elle toplanır. Taneler arasında hava varsa, bu badıçlar toplanmayıp bir
sonraki toplama için bitkide bırakılır.
Hastalık ve zararlılarıyla mücadele: Bezelye bitkisine dadanacak zararlı ve
hastalıklarla, uzmanlara danışılarak ve uygun tarım koruma ilaçları kullanılarak
zamanında, eksiksiz ve aksatılmadan mücadele sürdürülmelidir, özellikle
sümüklüböceklerle mücadele ihmal edilmemelidir.
Insulin Vücutta Nasil İş Görür?Diyabet TipleriTip 1 Diyabetin Nedenleri